|
Data inwentaryzacji |
07.09.2022/ 15.09.2025 |
|
Nazwa obiektu |
Kościół pw. Św. Jana Chrzciciela w Chmielnie |
|
|
Chmielno |
|
Krótka historia obiektu architektonicznego, data powstania |
Kościół powstał w 1907 roku z fundacji patronki hrabiny Elisabeth von Kleist ze Smęcina. Neogotycką budowlę wzniósł białogardzki mistrz budowlany Wilhelm Utech. |
|
Opis architektury (styl, orientowany/nie, bryła, materiał itp.) |
Budowla neogotycka z XIX wieku. Prezbiterium zwrócone w stronę północną. Budynek jednonawowy, z wieżą na planie kwadratu od strony południowej. Prezbiterium na planie prostokąta ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Od strony zachodniej prezbiterium znajduje się zakrystia na planie prostokąta. Od strony południowej nawy kruchta będąca przedłużeniem nawy głównej. |
|
Ilość witraży |
22 witraże, 18 w oknach, 1 nadświetle i 3 w drzwiach wewnętrznych |
|
Rzut z oznaczeniem |
![]() |
OPIS WITRAŻY
|
Kształt okna, wymiary (schemat) |
Kształt okien: |
|
Datowanie |
1907 r. |
|
Autor |
Witraż w prezbiterium – pracownia Baldwina Schulze w Szczecinie |
|
Sygnatura |
B. SCHULZE. STETTIN – Występuje na witrażu nr 16 w kwaterze a1 w dolnym pasku świetlnym po prawej stronie |
|
Inskrypcje |
Kleist – witraż nr 14 w kwaterze a3 |
|
Przynależność do kategorii witrażowej |
Witraż właściwy – numery 14, 15, 16 w prezbiterium oraz 1, 2, 3, 4 okna w nadświetlu oraz drzwiach wewnętrznych |
|
Analiza stylistyczna |
Centralne przedstawienie znajdujące się w prezbiterium, składa się z 3 okien o numerach: 14, 15, 16 tworzących triforium. Tematem wiodącym jest Drzewo Życia, na którego gałęziach umieszczono herby fundatorów i symbol Chrystusa. Witraż środkowy – 15 – zwieńczony jest symbolami chrystologicznym, a witraże 14 i 16 w górnej części wypełnione są herbami rodzin von Kleist i von Medem. Wokół i poniżej chrystogramu i herbów wiją się stylizowane liście akantu z kiściami winogron wyrastające z centralnego pnia. Elementy floralne utrzymane są w odcieniach szarości, jedynym akcentem kolorystycznym są fioletowe winogrona oraz żółte tło pomiędzy liśćmi. |
|
Materiały oryginalne |
– Witraże właściwe: szkło w typie antycznym, szkło warstwowe, listwy ołowiane, lut cynowy, emalie witrażownicze o różnych odcieniach i przejrzystości, farba dyfuzyjna żółta (lazura srebrowa). |
|
Technika oryginału |
W kościele jest 7 witraży właściwych, 6 witraży w technice dekoracyjnego przeszklenia techniczno-architektonicznego oraz 13 przeszkleń techniczno-architektonicznych. |
|
Materiały wtórne |
Barwne szkło w typie katedralnego o różnych fakturach oraz szkła witrażowe antyczne barwione w masie, szkło float, silikon, nowe listwy ołowiane, kleje. |
|
Stan zachowania, poprzednie konserwacje |
Stan zachowania witraży ocenić można jako dobry (witraże po konserwacji) oraz jako stabilny (pozostałe niekonserwowane). Witraże w prezbiterium nr 14, 15, 16, w nawie nr 8, 9, 10, 17, 19, 20, 21, nr 1 w nadświetlu oraz witraż nr 13 w zakrystii poddano pracom konserwatorskim w latach 90 tegoż stulecia. Autorem tych ostatnich jest Krzysztof Mazurkiewicz z Koszalina, a prace odbywały się w 1998 roku. Nie stwierdzono wcześniejszych zabiegów naprawczych. W trakcie konserwacji nieliczne zniszczone szkła zastąpiono elementami współczesnymi. Wiele spękanych szkieł sklejono bezbarwnym, nieco już żółknącym klejem. Przesunięcia widoczne okiem nieuzbrojonym świadczą o małej staranności pracy. Liczne retusze wykonano metodami na „zimno”, nie są one jednak wykonane estetycznie. Jednym z narzędzi służących do integracji elementów nowych i oryginalnych jest marker. Część spękań połączono dodatkowymi listwami ołowianymi. Warstwy malarskie są częściowo skorodowane. Odnotowano wymianę całej oryginalnej siatki ołowianej na nową. Witraży nie zakitowano od strony awersu. Na nowej siatce pojawiają się pozostałości po płynie do lutowania w postaci żółtych plam. Szkło zabezpieczające w postaci bezbarwnej szyby float zostało dołożone do rewersu witraży bez należytego dystansu i wentylacji. W kilku przypadkach zamontowano ponownie witraże po konserwacji i restauracji w skorodowanych ramach stalowych. |
|
Obecność przeszklenia zabezpieczającego |
Przeszklenie nieprawidłowe jedynie w oknach nr 13, 14, 15, 16 bez wymaganej wentylacji, przylegające do witraża. |
|
Uwagi |
Witraże po co najmniej jednej konserwacji, nieodpowiednio zabezpieczone. W większości ponownie montowane bez szyby zabezpieczającej w skorodowanych ramach stalowych. |
|
Literatura podstawowa |
L. Böttiger, Die Kreise Köslin und Colberg, Körlin, w: Die Bau und Kunstdenkmäler des Regierungsbezierk Köslin |
|
Linki, strony internetowe |








