|
Kształt okna, wymiary (schemat)
|
Kształt okien:
Pionowy prostokąt zakończony łukiem ostrym – okna w prezbiterium, nawie
i zakrystii.
Okno okrągłe – w zakrystii.
Pionowy prostokąt zakończony łukiem pełnym – wieża.
Wymiary okien:
Prezbiterium i nawa okna o wys. 201,5 cm x szer. 68 cm.
Lokalizacja okien – patrz schemat powyżej
|
|
Datowanie
|
II poł. XIX w., 1904, 1982 -2005
|
|
Autor
|
Witraże historyczne nII i sII – autor nieznany.
Przeszklenia techniczno -architektoniczne z II poł. XIX w. -autor nieznany
Witraże po 1945 r. – autorstwa Andrzeja Ciesielskiego i Krzysztofa Mazurkiewicza z Koszalina
|
|
Sygnatura
|
Występuje na witrażu w nadświetlu i w witrażu drzwiowym- stylizowane MCKM i data 1982 nadświetle oraz data 1983 -drzwi.
|
|
Inskrypcje
|
Witraż nII, kwatera a1 – 80 Jahre durch Gottes Gnade
Witraż sII, kwatera a1 – Zum 80sten Geburtstage der Frau Marie von Schmeling geb+von Gandecker, gewidmet d.25 sten Dezember 1904.
Witraże po 1945 r., inskrypcje umieszczono na pasku dolnym kwatery a1 każdego okna.
Witraż nIV, Fundacja RODZINA RÓŻALSKICH I KARASIEWICZ 6.VIII 2005
Witraż nV, Fundacja BOŻENA SZARMACH z RODZINĄ
Witraż nVI, Fundacja DZIECI KOMUNIJNE I BIERZMOWANI 2004
Witraż nVII, Fundacja ADAM JANUSZ 9.2005
Witraż sV, Fundacja:
Witraż sVII, 1978 – 2005
Witraż sVIII, GESTIFTET VON DEN NACHKOMMEN VON MARIE VON SCHMELLING 2005
Witraż sIX, Fundacja MARIANNA DURCZAK z DZIEĆMI 1 .LISTOPADA MMV
Witraż sX, Fundacja HERBERT PETERS i GERDA ZD. WILL Z DEEP CZAJCZE
|
|
Przynależność do kategorii witrażowej
|
Witraż właściwy z przedstawieniem figuralnym – okna w prezbiterium, transepcie i nawie: I, sII, sV, sVIII, sIX, sX, nII, nIII, nIV, nV, nVI
Przeszklenie techniczno-architektoniczne (sześciokąty i „plastry miodu”) w zakrystiach nIII, sIII, sIV,sVI
Technika mieszana – okna w wieży, okrągły w zakrystii, drzwi i nadświetla – sX, sXI, wI, sVI, nVIII i nVII
|
|
Analiza stylistyczna
|
W trójbocznym prezbiterium witraże figuralne w stylu historyzmu wypełniające całą przestrzeń otworów okiennych nr. I, sII i nII. Dwa z nich to witraże historyczne z pocz. XX w., centralny witraż nr I jest pracą współczesną – wykonaną w oparciu o stylistykę i technikę dwóch pozostałych okien.
W centralnym oknie I. kompozycja figuralna Ostatnia Wieczerza, flankowana przez dwa witraże: nII Chrystus Dobry Pasterz oraz Boże Narodzenie sII. Przedwojenny witraż nII poza przedstawieniem postaci Chrystusa Dobrego Pasterza uzupełniony jest o przedstawienia heraldyczne w kwaterze a1.
Wszystkie witraże w nawie i prezbiterium skonstruowane są na podobnej zasadzie: sceny figuralne umieszczone są w ażurowej arkadzie zamkniętej archiwoltą zwieńczoną szczytem w stylu gotyckim. Żywa, bogata kolorystyka, linie ołowiu wpisane w rysunek, tworzące spójną całość z konturem.
W kolejności mamy tu przedstawienia ilustrujące sceny z Nowego Testamentu: okno nr I Ostatnia Wieczerza, nII Chrystus Dobry Pasterz, nIV Wniebowstąpienie, nV Chrystus powołujący św. Piotra, nVI Chrzest Chrystusa, nVII Wesele w Kanie Galilejskiej, sV Scena z Marią, sVIII Zesłanie Ducha Świętego, sIX Chrystus z Niewiernym Tomaszem, sX Zmartwychwstanie
Poza tymi witrażami znajdują się w obiekcie: jedno okno okrągłe sVII z herbem papieża św. Jana Pawła II, okna nIII, sIII i sIV, sVI – przeszklenia techniczno-architektoniczne w zakrystiach, okna w wieży z przedstawieniami symbolicznymi – zapalone świece – sXI, sXII i nVIII, Serce Jezusa wI oraz dwa naświetla drzwiowe (północne i zachodnie pod wieżą). Do wyposażenia witrażowego należy też doliczyć przeszklone abstrakcyjnym witrażem drzwi wewnętrzne oddzielające nawę główną od kruchty.
|
|
Materiały oryginalne
|
– witraże właściwe figuralne z pocz. XX w. są wykonane ze szkieł antycznych i katedralnych o wyrazistej fakturze, barwionych w masie, o różnorodnej, bogatej kolorystyce, oraz warstwowych szkieł czerwonych i niebieskich trawionych kontrastowo
– witraże właściwe figuralne z lat 2004-2005 są wykonane ze szkieł antycznych z Huty Szkła Jasło o charakterystycznej dla tego producenta fakturze i kolorystyce oraz ze szkła bezbarwnego float.
– witraże w technice mieszanej są wykonane ze szkieł antycznych z Huty Szkła Jasło o charakterystycznej dla tego producenta fakturze i kolorystyce oraz ze szkła okiennego float.
– przeszklenie techniczno-architektoniczne wykonane jest ze szkła antycznego bezbarwnego i czerwonego, pozbawionego pęcherzy oraz szkła bezbarwnego matowego – prawdopodobnie są to najstarsze elementy witrażowe w obiekcie mogące pochodzić z 2 poł. XIX w.
Warstwy malarskie
– emalia witrażownicza o zróżnicowanych barwach: brązowa w przypadku witraży historycznych przed 1945 r.; czarna w witrażach po 1945 roku, nałożona w postaci konturu i warstwy światłocieniowej. W niektórych fragmentach nakładana jest obustronnie.
– emalia karnacyjna, emalia niebieska, emalia zielona
– lazura srebrowa
|
|
Technika oryginału
|
W kościele jest 11 witraży właściwych, 5 witraży w technice mieszanej oraz
4 przeszklenia techniczno—architektoniczne.
Montaż witraży w prezbiterium i w zakrystii w ramach drewnianych. Pozostałe ramy są stalowe.
Wszystkie witraże historyczne wykonano z różnorodnych szkieł witrażowych barwionych w masie i bezbarwnych antycznych i katedralnych oraz matowionych chemicznie, połączonych za pomocą szprosów ołowianych lutowanych punktowo. Sposób opracowania warstw malarskich jest mocno zróżnicowany, w zależności od typu okna – można podzielić je na trzy grupy:
Witraże właściwe nII I sII – warstwa malarska nakładana jest od awersu w postaci płaskiego konturu oraz dodatkowych warstw walorowych. W miejscach wybranych zastosowano emalię karnacyjną oraz warstwy lawunkowe od rewersu szkła w celu pogłębienia modelunku.
Niebieska i zielona emalia półtransparentna. Zastosowano tutaj również farbę dyfuzyjną – żółtą (lazurę srebrową) oraz trawienie szkła warstwowego
Witraże właściwe I, sV, sVIII, sIX, sX, nIII, nIV, nV, nVI – warstwa malarska nakładana jest od awersu w postaci płaskiego konturu oraz dodatkowych warstw walorowych. Zastosowano farbę dyfuzyjną – żółtą (lazurę srebrową).
Witraże w technice mieszanej – brak warstw malarskich
Przeszklenia techniczno – architektoniczne – brak warstw malarskich
Zastosowane techniki nakładania emalii: kontur, metoda lawunkowa, metoda sztorcowa. Część szkieł w witrażach figuralnych nII i sII malowana jest dwustronnie.
|
|
Materiały wtórne
|
Bezbarwne szkło budowlane o różnych fakturach imitujące katedralne oraz szkła witrażowe antyczne barwione w masie, szkło float, silikon, nowe listwy ołowiane, kleje.
|
|
Stan zachowania, poprzednie konserwacje
|
Wszystkie witraże historyczne znajdują się po zabiegach konserwatorskich, które odbyły się w latach 90 – tych XX w. Zabiegi te wykonano w pracowni Krzysztofa Mazurkiewicza w Koszalinie. Stan witraży jest stabilny. W trakcie konserwacji nieliczne zniszczone szkła zastąpiono elementami współczesnymi. Nowe szkła odróżniają się wyraźnie od oryginału z powodu innego koloru położonej na nich warstwy malarskiej. Wiele spękanych szkieł sklejono bezbarwnym, nieco już żółknącym klejem. Przesunięcia widoczne okiem nieuzbrojonym. Pozostawiono liczne niesklejone szkła zarówno w centralnej części witraży, jak i po obwodzie. Liczne retusze wykonano metodami na „zimno”, nie są one jednak wykonane estetycznie. Część spękań połączono dodatkowymi listwami ołowianymi. W kilku miejscach spękania szkieł zaklejono brązowym silikonem. Odnotowano wymianę całej oryginalnej siatki ołowianej na nową. Na nowej siatce pojawiają się pozostałości po płynie do lutowania w postaci żółtych plam. Szkło zabezpieczające w postaci bezbarwnej szyby float zostało dołożone do rewersu witraży bez należytego dystansu i wentylacji.
|
|
Obecność przeszklenia zabezpieczającego
|
Przeszklenie nieprawidłowe, bez wymaganej wentylacji, przylegające do witraża. Montowane na brązowy silikon. W kilku przypadkach dodatkowo chronione od zewnątrz stalową siatką zabezpieczającą.
|
|
Uwagi
|
Witraże po co najmniej jednej konserwacji, nieodpowiednio zabezpieczone.
|
|
Literatura podstawowa
|
L. Böttiger, Die Kreise Köslin und Colberg, Körlin, w: Die Bau und Kunstdenkmäler des Regierungsbezierk Köslin
M. Khöler, Bublitz. Stadt und Kreis, Düsseldorf, 1997
K.Kalita -Skwirzyńska: Katalog kościołów gminy Bobolice, woj. Koszalin, Szczecin, 1992
|
|
Linki, strony internetowe
|
https://zabytek.pl/pl/obiekty/mielno-kosciol-par-pw-przemienienia-panskiego
|
