Kościół pw. Wniebowzięcia NMP, Bobolice

Data inwentaryzacji	6.09.2022
Nazwa obiektu	Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Miejscowość nazwa polska i niemiecka, adres	76-020 Bobolice (niem. Bublitz) ul. Kościelna 1 województwo zachodniopomorskie, powiat koszaliński, gmina miejsko-wiejska Bobolice
Krótka historia obiektu architektonicznego, data powstania	Wybudowany pod koniec XIX wieku w roku 1886 wg. proj. Schullera.
Opis architektury (styl, orientowany/nie, bryła, materiał itp.)	Świątynia neogotycka, ceglana, na kamiennej podmurówce. Budowla nieorientowana z prezbiterium skierowanym na zachód, na planie prostokąta, trzynawowa, z pięciobocznym prezbiterium, prostokątną zakrystią i wieżą na planie kwadratu na osi centralnej elewacji wschodniej.
Ilość witraży	W obiekcie znajduje się 40 okien z przeszkleniami witrażowymi – 10 na kondygnacji pierwszej pod zabudową empor, 14 w nawie powyżej linii empor, 2 rozety w nawie, 3 witraże w prezbiterium, 1 rozeta i trzy witraże w wieży, 1 w zakrystii oraz 6 w dwóch klatkach schodowych. Ponadto wszystkie 6 otworów drzwiowych posiada przeszklone witrażami nadświetla.
Rzut z oznaczeniem

OPIS WITRAŻY

Kształt okna, wymiary (schemat)	Lokalizacja, kształt i wymiary witraży: W przypadku tego obiektu zastosowano numeryczny schemat rozmieszczenia okien. Prezbiterium, okna o numerach 26, 27, 28 posiadają kształt prostokąta zamkniętego łukiem ostrym o wym. 5,80 m x 1,43 m. Nawa, 11 okien kondygnacji dolnej o numerach od 1-11 posiada kształt zdwojonego prostokąta zamkniętego łukami ostrym, podzielonych ceglanym laskowaniem, wysokość całkowita 1,68m x 0,61m. Nawa, 14 okien nawy głównej o numerach od 18-24 i od 30-36, które znajdują się nad emporami, posiada kształt dwóch pionowych prostokątów zakończonych łukami ostrymi, podzielonych ceglanym laskowaniem, nad nimi znajduje się rozeta i 4 trójkąty sferyczne tworzące mały ceramiczny maswerk. Wysokość do szczytu maswerku wynosi 6,00 m, szer. 1,43 m. Nawa, 2 rozety o numerach 25 i 29 usytuowane po obu stronach łuku tęczowego, podzielone ceramicznym maswerkiem na 9 pól, średnica rozety 1,50 m. Wieża, 3 okna w kondygnacji III o numerach: 38,39,40 usytuowane odpowiednio w elewacji wschodniej, północnej i południowej posiadają analogiczną formę i wymiary do okien nad emporami w nawie- wys. 6,00 m, szer. 1,43 m. Wieża, rozeta o numerze 37 w zachodniej elewacji wieży nad podwójnym oknem ma analogiczną formę i konstrukcję i rozmiar, jak rozety w nawie głównej. Klatki schodowe mieszczą w sobie po 3 okna witrażowe w postaci pionowego prostokąta zamkniętego łukiem ostrym.
Datowanie ogólnie	W zbiorze witraży można wydzielić kilka grup chronologicznych: witraże z 2 poł. XIX w., witraże z początku XX w., witraże po 1945 r., witraże XXI w.
Autor	Autorzy nieznani
Sygnatura	Brak
Inskrypcje	Geschtiftet vom Kirchenchor – okno nr 27 Ehre sei Gott in der Höhe! – okno nr 28
Przynależność do kategorii witrażowej	Witraż właściwy z przedstawieniem figuralnym – 3 okna w prezbiterium (26,27,28) – przypuszczalnie druga lub trzecia dekada XX w. Dekoracyjne przeszklenie techniczno-architektoniczne w nawie i wieży (18-25, 29-40) – siódma lub ósma dekada XX w. Przeszklenie techniczno-architektoniczne w nawie w I kondygnacji (1-6 i 7-11 oraz 12-17, zakrystia, klatki schodowe, nadświetla) – 2 poł. XIX w., siódma lub ósma dekada XX w., pierwsza dekada XXI w.
Analiza stylistyczna	W kościele znajdują się 3 okna figuralne (prezbiterium). Są to przedstawienia Bożego Narodzenia (26), Wniebowstąpienia Pańskiego (28) i centralne okno z przedstawieniem Chrystusa Dobrego Pasterza (27). Tworzą one bardzo bogate malarskie, rozbudowane kompozycje figuralne wykorzystujące elementy stylistyki witraży neogotyckich (przedstawienie architektury) i modernistycznych (geometryczne podziały, kubizujące formy szat, kolorystyka). Centralne sceny narracyjne zamknięte są w gotyckich tabernakulach zwieńczonych wieżyczkami, czy też sygnaturkami. Sposób opracowania malarskiego inspirowany witrażowym malarstwem charakterystycznym dla lat 20- tych XX w. Pozostałe witraże w obiekcie to głównie współczesne dekoracyjne przeszklenia techniczno-architektoniczne – 14 okien w formie biforiów przeszklonych rombami z prostą barwną bordiurą, zwieńczonych wielobarwnymi rozetami geometryczno-figuralnymi. Witraże te to kompilacja prostych form nawiązujących do historycznych przeszkleń techniczno – architektonicznych w dolnej partii oraz współczesnych przedstawień świętych otoczonych abstrakcyjnym tłem w rozetach wieńczących. Oryginalnie zachowane XIX wieczne pierwowzory dla tego rozwiązania formalnego znajdują się nadal w 3 oknach wieży (38,39,40), z tego czasu pochodzić mogą również 3 rozety o geometrycznym ornamencie. Pozostałe przeszklenia to współcześnie wykonane przeszklenia techniczno-architektoniczne ze szkieł bezbarwnych. Przeszklenia w zakrystii są analogiczne materiałowo do przeszkleń techniczno-architektonicznych na kondygnacji 1, pojawia się w nich jednak prosta barwna bordiura.
Materiały oryginalne	Witraż właściwy – szkło antyczne o wyjątkowo bogatej fakturze o dużej ilości pęcherzy zamkniętych w masie. Szkła barwione w masie i warstwowe. W witrażach prezbiterialnych występują nieliczne, wielokolorowe szkła opakowe barwione w masie. Dekoracyjne przeszklenia techniczno-architektoniczne – w części centralnej pola witrażowe wykonane są ze szkieł katedralnych bezbarwnych. W bordiurze zastosowano szkła antyczne transparentne i warstwowe. W rozetach wieńczących znajdują się transparentne szkła antyczne oraz szkła opalowe (mącone). Przeszklenia techniczno-architektoniczne – szkło witrażowe barwne, katedralne bezbarwne lub bezbarwne techniczne (surówka szklarniowa). Warstwy malarskie Warstwy malarskie obecne są jedynie w 3 witrażach w prezbiterium. Gęsto malowane, podkreślają fakturę szkła, intensywny światłocień, płynnie malowany kontur o zmiennej grubości linii, prowadzony ekspresyjnie. Kontur i warstwy światłocieniowe wykonane emalią czarno-brązową. Oprócz konturu i warstwy światłocieniowej zastosowano lazurę srebrową oraz emalie karnacyjne w dwóch odcieniach. Użyto techniki podkreślającej fakturę szkła, polegającej na nałożeniu warstwy emalii lawunkowo oraz przetarciu jej w celu wydobycia światłocienia. Obecna jest również dodatkowa warstwa lawunkowa.
Technika oryginału	Witraż właściwy (26,27,28) okna ośmiorzędowe i jednopasowe bez elementów otwieranych. Witraże zamontowane w glifach otworów okiennych od wnętrza budynku i zamocowane za pomocą poziomych płaskowników. Wiatrownice w postaci metalowych płaskowników częściowo powielające przebieg listew ołowianych zamontowane są za pomocą drutów miedzianych od awersu witraża. Szkła witrażowe łączone są w kwaterę za pomocą dwuteowników ołowianych spajanych punktowo cyną. W witrażach znajdują się rozbudowane warstwy malarskie nakładane metodą lawowania, opracowywane addytywnie oraz redukująco od awersu i rewersu szkła. Dekoracyjne przeszklenia techniczno-architektoniczne (18-25, 29-40) – okna siedmiorzędowe i dwupasowe z pięcioelementowym ceramicznym maswerkiem z rozetą. Otwierane elementy w 4 oknach w kwaterach a2 lub b2. Witraże zamontowane w glifach otworów okiennych od wnętrza budynku i zamocowane w poziomych teownikach za pomocą kitu szklarskiego. W rozecie pojawia się metalowa rama z płaskownika tworząca centralny okrąg i cztery półkola. Wiatrownice w postaci metalowych prętów zamontowane są za pomocą drutów miedzianych od awersu witraża. Szkła witrażowe łączone są w kwaterę za pomocą dwuteowników ołowianych spajanych punktowo cyną. Przeszklenia techniczno-architektoniczne (okna 1-5 i 7-11) to okna dwupasowe i trzyrzędowe, otwieralne w kwaterach b1 pięciu okien. Okna o numerach 12-17, zakrystia, klatki schodowe), to okna jednopasowe i dwurzędowe, nieotwierane. Okna w zakrystii – jednopasowe, dwurzędowe, otwierane.
Materiały wtórne	Bezbarwne i barwne szkło witrażowe i budowlane o różnych fakturach imitujące szkła antyczne i katedralne, wprowadzone podczas działań konserwatorskich w formie rekonstrukcji. Współczesne emalie witrażownicze. Emalie zastosowane do konturu w odcieniach od czerni do czerwonawego brązu. Szkło bezbarwne budowlane float, silikon, nowe listwy ołowiane.
Stan zachowania, poprzednie konserwacje	Stan zachowania stabilny. Witraże po konserwacji, która odbyła się na pocz. XXI wieku. Witraże historyczne w prezbiterium są całkowicie pozbawione pierwotnej siatki ołowianej. Obecna jest lutowana punktowo. Listwy ołowiane naturalnie spatynowane oraz przeszczotkowane powierzchniowo znajdują się w dobrym stanie. Poziome wiatrownice, dwie sztuki na kwaterę, montowane na druty miedziane. W trakcie konserwacji wprowadzono liczne łączenia wtórne przy użyciu taśmy Tiffany’ego oraz klejenia i elementy wtórne, wykonane z materiałów odróżniających się od oryginału. W oknie nr 28 w, kwaterze a3 jedna z głów postaci jest wtórna, podobnie jak niektóre elementy tła i architektury we wszystkich witrażach w prezbiterium. Zauważono relokację oryginalnych fragmentów szklanych w inne miejsca kwater witrażowych. Witraże w prezbiterium od strony zewnętrznej są bardzo zabrudzone przez brak szczelności przeszklenia zabezpieczającego od strony zewnętrznej. Pomiędzy przeszkleniem a witrażem gromadzi się kurz i brud, który w połączeniu z wilgocią tworzy zacieki i może przyczyniać się do degradacji szkieł w przyszłości. W oknach naw stan po konserwacji jest stabilny. Siatka ołowiana jest pokaleczona ostrym narzędziem podczas doginania płetewek oraz jest w wielu miejscach wypaczona. Szkła spękane, gdzieniegdzie brak fragmentów szkła. Pionowe wiatrownice, po dwie na kwaterę, również montowane są na druty miedziane. W wielu miejscach pręty oderwały się od powierzchni witraża i częściowo odpadły. W witrażach II kondygnacji szkła są bardzo silnie zabrudzone, zwłaszcza w partii rozet. Na niektórych szkłach widoczne zacieki korozyjne i iryzacja od strony zewnętrznej, szczególnie od strony północnej. Widoczne są pojedyncze ubytki szkieł powodujące luki i deformacje siatki ołowianej. W oknach pierwszej kondygnacji wypaczenie siatki listew ołowianych we fragmentach otwieranych, poprzez nieprawidłowe dopasowanie kwater. Brak widocznych śladów korozji zwietrzelinowej, nieliczne ubytki szkła, niektóre szkła klejone, widoczne spękania powstałe przy montażu.
Obecność przeszklenia zabezpieczającego	Przeszklenie zabezpieczające obecne jedynie przy witrażach w prezbiterium oraz przy witrażach w zakrystii. Wykonane w postaci ramy z kątowników i teowników, montowane na wierzchu glifu, tuż przy elewacji, wykonane ze szkła okiennego typu float. Przeszklenie od zewnątrz rozszczelnione, z licznymi brakami i uszkodzeniami, nie spełniające swojej funkcji.
Uwagi	Witraże po co najmniej jednej konserwacji, nieodpowiednio zabezpieczone.
Literatura podstawowa	L. Böttiger, Die Kreise Köslin und Colberg, Körlin, w: Die Bau und Kunstdenkmäler des Regierungsbezierk Köslin M. Khöler, Bublitz. Stadt und Kreis, Düsseldorf, 1997 K.Kalita -Skwirzyńska: Katalog kościołów gminy Bobolice, woj. Koszalin, Szczecin, 1992
Linki, strony internetowe	https://zabytek.pl/pl/obiekty/bobolice-kosciol-ewang-pw-sw-jana-chrzciciela-ob-rzym-kat/dokumenty

Preferencje plików cookies

✕

Inne
Inne pliki cookie to te, które są analizowane i nie zostały jeszcze przypisane do żadnej z kategorii.
Niezbędne	Niezbędne
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.
Reklamowe
Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.
Analityczne
Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.
Funkcjonalne
Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.
Wydajnościowe
Wydajnościowe pliki cookie pomagają zrozumieć i analizować kluczowe wskaźniki wydajności strony, co pomaga zapewnić lepsze wrażenia dla użytkowników.

Cenimy Twoją prywatność

Ta strona internetowa wykorzystuje pliki cookie, aby poprawić komfort korzystania z niej. Spośród nich pliki cookie, które są sklasyfikowane jako niezbędne, są przechowywane w przeglądarce, ponieważ są niezbędne do działania podstawowych funkcji witryny. Używamy również plików cookie stron trzecich, które pomagają nam analizować i rozumieć sposób korzystania z tej witryny. Te pliki cookie będą przechowywane w przeglądarce użytkownika wyłącznie za jego zgodą. Użytkownik ma również możliwość rezygnacji z tych plików cookie.